Hvað gerist eftir 29. ágúst?

Kosningin ákveður aðeins hvort viðræður hefjist á ný. Þetta er fyrsta skrefið í ferli sem getur auðveldlega stöðvast á mörgum stöðum, meðal annars á því að samningar náist, öðru þjóðaratkvæði og því að tvö þing samþykki breytingar á stjórnarskrá.

Ferlið í heild

  1. 29. ágústKosið um viðræðurAtkvæðið snýst um hvort hefja eigi aðildarviðræður á ný, ekki um inngöngu.
    1

    Allt stöðvast, engar viðræður né samningur.

  2. Ef jáViðræður hefjast á nýÍsland og ESB vinna sig í gegnum samningskaflana. Niðurstaðan er ekki tryggð.
    2

    Viðræður stöðvast eða slitna, málið er dautt.

  3. Ef viðræður takastSamningur liggur fyrirFyrst þá er hægt að sjá hvað Íslandi stendur raunverulega til boða.
    3

    Enginn samningur næst, allt stöðvast.

  4. Ef samningur næstÞjóðin kýs um samninginnNý ákvörðun þjóðarinnar, að þessu sinni um sjálft innihaldið.
    4

    Þjóðin hafnar samningnum, allt búið.

  5. Ef þjóðin segir jáStjórnarskrá breyttBreyting á stjórnarskrá þarf samþykki tveggja þinga með kosningum á milli.
    5

    Stjórnarskrá stendur óbreytt, enginn samningur.

  6. Að lokumÖll ríki ESB fullgildaHvert einasta aðildarríki ESB þarf að fullgilda samninginn, auk Íslands.
    6

    Ef bara eitt ríki er á móti þá fer Ísland ekki í ESB.

Vinnan stöðvast við fyrsta nei og Ísland gengur ekki í ESB.

Hvert skref getur stöðvað ferlið. Aðild verður aðeins að veruleika ef þau svara öll já.

Kafa dýpraDýpraGrynnra
Birt 21. ágúst 2026Uppfært 26. ágúst 2026Gögn yfirfarin 21. ágúst 2026

Núna: kosið um viðræður

Alþingi hefur ákveðið að 29. ágúst 2026 verði spurt: „Á Ísland að hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið?“ Svarkostirnir eru já og nei.1

Þetta er ekki atkvæði um inngöngu í ESB. Niðurstaðan er ráðgefandi að lögum, en ríkisstjórnin hefur boðað að henni verði fylgt.2

Ef já: viðræður, ekki sjálfvirk aðild

Ef meirihluti segir já hefjast aðildarviðræður á ný samkvæmt þeirri leið sem ríkisstjórnin hefur boðað. Viðræðurnar snúast um hvernig Ísland gæti uppfyllt skuldbindingar aðildar og hvaða tímabundnu sérlausnir kynnu að nást. Þeim er skipt í 35 kafla eftir málefnasviðum.2

Viðræður tryggja ekki samning. Hægt er að hætta þeim og hverjum kafla er aðeins lokað þegar öll aðildarríki ESB samþykkja að skilyrði hafi verið uppfyllt.3

Ef samningur næst: þjóðin kemur aftur að málinu

Ríkisstjórnin hefur boðað annað þjóðaratkvæði ef viðræðurnar skila aðildarsamningi. Þá væri kosið um fyrirliggjandi samning og mögulega aðild, ekki aðeins um hvort ræða eigi saman.2

Samningurinn einn nægir þó ekki. Á Íslandi þarf einnig samþykki og fullgildingu, og stjórnarskráin þarf að heimila það framsal ríkisvalds sem aðild felur í sér. Stjórnarskrárbreyting þarf samþykki tveggja þinga með alþingiskosningum á milli.2

Áður en aðild gæti tekið gildi

Aðildarsamningur þarf stuðning stofnana ESB, undirritun og fullgildingu umsóknarríkisins og allra núverandi aðildarríkja samkvæmt stjórnskipunarreglum hvers ríkis.3

Þess vegna er ferlið ekki ein ákvörðun heldur röð skilyrtra ákvarðana. Nákvæm innlend röð annars þjóðaratkvæðis, stjórnarskrárbreytinga og fullgildingar hefur ekki verið fest í þeirri þingsályktun sem nú er kosið eftir. Það sem liggur fyrir er að öll þessi skref þyrftu að leysast áður en aðild gæti tekið gildi.

Tengt svar

Algeng ranghugmynd er að aðildarsamningur þýði sjálfkrafa aðild. Stutt svar við henni er hér: Samningur einn færir Ísland ekki í ESB.

Skoðaðu gögnin

Heimildir

  1. Þjóðaratkvæðagreiðsla um framhald viðræðna um aðild Íslands að EvrópusambandinuAlþingi · Birt 28. maí 2026 · Skoðað 21. ágúst 2026Frumheimild
  2. Þjóðaratkvæðagreiðsla 29. ágúst 2026Landskjörstjórn · Skoðað 21. ágúst 2026Greining
  3. Steps towards joiningFramkvæmdastjórn Evrópusambandsins · Skoðað 21. ágúst 2026Frumheimild