3. Samningur liggur fyrir

Hvað er verið að semja um

Aðildarviðræður fara fram eftir 35 málefnaköflum, frá landbúnaði til dómsmála. Fyrir hvern kafla er farið yfir hvar löggjöf umsóknarríkisins stendur gagnvart regluverki ESB og hvað þarf að breytast.1

Regluverkið sjálft er ekki samningsatriði. Umsóknarríkið tekur það upp. Það sem raunverulega er samið um er hvenær og með hvaða skilyrðum: aðlögunartímar, mögulegar undanþágur og varnarákvæði. Þessi atriði rata svo inn í sjálfan aðildarsamninginn.2

Þess vegna sést innihaldið fyrst hér

Fyrir kosningu er hægt að spá í hvað Ísland gæti fengið. Það er ekki það sama og að vita það. Fyrst þegar samningur liggur fyrir er til skjal sem segir, með tölum og dagsetningum, hvað Ísland tæki upp, hvenær og hvað fengi sérmeðferð.

Þess vegna er ferlið ekki ein ákvörðun heldur röð skilyrtra ákvarðana.

Ekkert er frágengið fyrr en allt er frágengið

Kafla er lokað til bráðabirgða þegar öll aðildarríki ESB samþykkja að skilyrðin séu uppfyllt, og fyrir flesta kafla setur ESB sérstök lokunarskilyrði sem þarf að uppfylla fyrst.1

Bráðabirgðalokun er ekki endanleg. Vinnureglan er sú að ekkert sé samþykkt fyrr en allt er samþykkt: opnaður kafli getur farið aftur á byrjunarreit ef aðstæður breytast, og heildarpakkinn er það eina sem bindur.

Viðræður tryggja ekki samning

Ísland opnaði 27 kafla á árunum 2010 til 2013 og lokaði ellefu til bráðabirgða áður en hlé var gert. Enginn aðildarsamningur varð til.3

Tyrkland hóf viðræður árið 2005. Sextán kaflar hafa verið opnaðir og einum lokað. Frá 2018 hefur ráð ESB litið svo á að viðræðurnar séu í raun stöðvaðar og enginn kafli hefur verið opnaður eða lokað síðan.4

Dæmin sýna að opnaðar viðræður og fyrirliggjandi samningur eru tveir ólíkir hlutir, og að leiðin á milli þeirra er hvorki sjálfgefin né stutt.